Jurnalist həmkarlarımın illər öncə barəsində həyəcan təbili döydüyü məsələ - yerli telekanallarımızın efirindəki biabırçı vəziyyət hələ indi-indi aktual problem halına gəlir.Ən azı 10 il əvvəldən yazırdıq ki, bu gedişlə biabırçılıq olacaq, telekanalların efirində ucuz, əttökən verilişlər, qurama şou və süni münaqişələr ifrata çatıb və sonu görünmür.Yazırdıq ki, elitar fahişəliyin təbliğatı aparılır, 3 ay əvvəl səs-ifa müsabiqəsində yarışmada qalmaq üçün SMS-dən ötrü ağlayan qızın artıq 3 mərtəbəli villası, lüks avtomobili və butik dükanları andıran qarderobu nümayiş olunur və açıqca eyham olunur ki, bu, hansı yolla əldə edilib.Kimin kimi məşuqə kimi saxladığı, kimin kimə “sponsor” olduğu barədə efirdə gedən söhbətlər, vulqar söhbətlər, bayağı hırıltılar, şit eyhamlar, “səxavətli sponsor” tapmaq niyyəti ilə efirdə əndamını nümayiş etdirənlərin hərəkətləri o qədər adiləşmişdi ki, artıq bir xeyli adam yerli telekanallara baxmaqdan imtina etmişdi.Həmin verilişlərdən fraqmentlər isə sosial şəbəkələrdən insanların noutbukuna, mobil telefonuna sızırdı. Bundan qurtuluş yox idi.İndi elə bir vəziyyət yaranıb ki, artıq uzun illər televiziyada çalışan adamlar da dilə gəliblər. Onların arasında Telli Pənahqızı, Saleh Bağırov, Murad Arif kimi təcrübəli televiziyaçılar var.Efirlərdəki saxta, süni qalmaqallar, təbii dava-dalaşlar artıq ikrah doğurur. “Müğənni” adlananların 12-14 saat boyunca studiyada qonaq edilməsi ilə hazırlanan musiqili şoular, orada aparılan söhbətlərin bayağı məzmunu hamını bezdirib.10 il öncə yazırdıq ki, efirlərdə baş alıb gedən bu biabırçılıqlar son nəticədə bütün məmləkəti saran mənəvi aşınmaya səbəb olacaq. Vurğulayırdıq ki, Taylandda fahişəlik qazanclı peşə sayıldığı və normaya çevrildiyi kimi, ölkəmizdə də məşuqə-müğənni olaraq lüks həyat yaşamağın cazibəsi minlərlə yeniyetməni cəlb edəcək.İndi gəlin ətrafa baxaq: o yazılanlar oldumu, olmadımı? Xəbərdarlıqlar haqlıydımı, haqsız idimi?Bütün bu neqativ hallar məhz televiziya kanallarımızın yanlış yolda olmasının üzündən baş verdi. Yüngülməcaz və əxlaqsız adamların bütün günü ekranda olmasının, onların varidatının nümayiş olunmasının, geyimlərinin, yemək-içməklərinin, səyahətlərinin reklam edilməsinin nəticəsi belə olmalı idi.Proses davam edir. Elə çıxmasın ki, mütəxəssislərin, ziyalıların bu mövzuda tənqidi fikirlər səsləndirməsi televiziya rəhbərlərini dayandıracaq. Xeyr. Yuxarılardan konkret direktiv gəlməyincə onlar öz istiqamətlərini dəyişdirməyəcəklər.Artıq “istəməyən baxmasın, başqa kanala çevirsin” sözü də əhəmiyyətini itirib. Çünki o birilərində də eyni cür verilişlər gedir. Yoluxucu bayağılıq yarışması bütün efirlərə sirayət edib. Hamı səhərdən axşama qədər idman kanallarına baxmalı deyil (yaxşı ki, hələ onlar tanınmış idmançıları studiyaya dəvət edib bayağı suallar verərək əldəqayırma şou düzəltmirlər).Bəzən deyirlər ki, televiziya güclü təbliğat vasitəsidir. Bu, sovet dövründən qalma klişedir. Müasir dövrdə televiziya təbliğat-təşviqat vasitəsi ola bilməz. Elə olarsa, auditoriyası minimuma qədər daralacaq.Televiziya xalqa müntəzəm şəkildə dolğun və dürüst informasiya verməlidir, insanları maarifləndirməlidir, həyatımıza, gələcəyimizə dair qəliz məsələləri izah etməlidir, yeri gələndə tamaşaçıları əyləndirməlidir. Bir sözlə, telekanalların efiri rəngarəng olmalıdır, hər bir tamaşaçı auditoriyası bəlli saatlarda orada istədiyini tapmalıdır. Yoxsa 12-14 saat boyunca yeknəsəq şou verilişləri təqdim etmək həm yorucu, həm də mənasızdır. Zərərli olması da öz yerində. Ən qatı futbol azarkeşi də 4 saat ard-arda gərgin derbi matçlarına baxa bilmir, yorulur.Görünür, Audivizual Şura telekanallara öz şərtlərini diktə etməlidir, onların efir siyasətini reqlamentləşdirməlidir. Necə ki, hər bir telekanal yaydığı reklamları bəlli bir intervalla verir, eləcə də şou proqramlarının bir reqlamenti olmalıdır, biri qurtaran kimi o biri başlamamalıdır.Xüsusilə də uşaq və yeniyetmələrin təlim-tərbiyəsinə zərərli olan verilişlər və onları bayağı məzmunları efirlərdən yığışdırılmalıdır.Bəyənmədəyimiz sovet dövründə bu kimi məsələlərə ciddi fikir verirdilər. O dönəmin televiziya proqramında milli filmlər, sovet filmləri, xarici ekran əsərləri nümayiş etdirilirdi; növbə ilə üzdə olan bütün müğənnilərin konsertləri verilirdi; vaxtaşırı “İnsan və qanun” kimi kriminal verilişlər hazırlanırdı; “Yumoristik novellalar”, “Komediya aləminə səyahət” kimi yumoristik verilişlər göstərilirdi; “Günün ekranı”, “Zaman” kimi informasiya bülletenləri təqdim olunurdu; idman yarışlarından translyasiyalar olurdu, həftədə bir dəfə əyləncəli şou verilişləri (“Səhər görüşləri”) efir üzü görürdü. Hətta vaxtaşırı xarici estrada ulduzlarının klipləri (“Daha bir görüş”) də nümayiş olunurdu. Ayrıca beynəlxalq hadisələrə dair icmal verilişləri olurdu. Bayağılıq sıfır həddində idi. Efirdə səslənən mahnıların sözlərinə də, melodiyalarının ciddiliyinə də diqqət edilirdi.O dövrə qayıtmaq mümkün deyil, amma yeni dövrdə, çağdaş dünyada, dünyəvi dövlətdə yaşayırıq deyə milyonlarla adamın gözü pnündə abır-həya, ismət-iffət deyilən məziyyətləri bir kənara qoyub, biədəb hərəkətlər etmək, tərbiyəsiz, vulqar ifadələrlə danışmaq yolverilməzdir. Studiya 100 gənc kişinin yatıb-durduğu əsgər kazarmalarından, həbsxana hücrələrindən seçilməlidir.

Xalid Kazımlı Yeni Musavat com

“Bu gün hər kəsə aydındır ki, Mehman və Emin Hüseynov qardaşları bilərəkdən Rusiya xüsusi xidmət orqanlarının Azərbaycana qarşı informasiya hücumunun alətinə çevriliblər. “Qərb-Avropa” mövqeləri sadəcə onların “əfsanəsi” üçün bir maskalanmadır”.
"İksmedia az " Musavat com-a istinadən qeyd edir ki, bunu keçmiş xarici işlər naziri, politoloq Tofiq Zülfüqarov deyib.

“Aydındır ki, bizim həbsxanada “yurd salmış”, Rusiya elitasının “maliyyə çamaşırxanası” olan Vardanyan haqqında film Kremlin kölələrin zəhməti ilə qazanılmış nailiyyətlərinə təhdid siqnalına çevrilib. Düşünürəm ki, hökmdən sonra artıq himayədarlarına etibar etməməli olduğuna əmin olan Vardanyan rəqəmlər və tarixlərlə daha çox sənədli şəkildə danışacaq. Üstəlik, bu “səmimilik” çox güman ki, Rusiyada siyasi mənzərədə dəyişiklik etməyə hazırlaşanlar üçün əsas təbliğat tətikləyicisinə çevriləcək. Epşteyn kimi Vardanyanın da sənədləri studiyaya gəlsin. Gözləyirik!” - Zülfüqarov qeyd edib.
Beləcə, “izlər” yenə Rusiyaya aparır.Bəs Kremli təlaşlandıran nədir?

Rusiyanın hibrid hücumu.Bu arada Minval Politika sensasion sayılacaq məlumat yayıb. Məlumatda deyilir ki, Rusiyanın Azərbaycana qarşı informasiya kampaniyası yaxın günlərdə yeni, daha aqressiv və iyrənc mərhələyə keçə bilər. “Mənbələr bildirir ki, söhbət yalnızca ayrı-ayrı ekspertlərin şərhlərindən və ya media yazılarından yox, həm də Azərbaycana və şəxsən ölkə rəhbərliyinə qarşı hədəflənmiş yeni informasiya hücumları dalğasından gedir. Əsas diqqət rezonans doğuracaq informasiya sızmalarına və mənfi rəy yaratmaq cəhdlərinə yönələcək”, - deyə qeyd olunur.Həmçinin, bildirilir ki, bu kampaniyada Rusiyada yaşayan tanınmış bir Azərbaycan ailəsinin üzvü də iştirak edə bilər. Hansı ailə? Bu kim(lər) ola bilər?Yeri gəlmişkən, bu mövzuda Milli.az yazır ki, son həftələr sosial media məkanında Azərbaycana, xüsusilə də Prezidentə və onun ailə üzvlərinə qarşı başladılan koordinasiyalı çirkli kampaniya təsadüfi emosional çıxışların toplamı deyil. Yazıda deyilir ki, bu, sistemli, planlı və mərkəzdən idarə olunan informasiya təxribatıdır, izlər birbaşa Kremlə gedib çıxır: “Etibarlı mənbədən aldığım məlumata görə, bu proses Rusiyanın Azərbaycana qarşı genişləndirdiyi hibrid müharibənin yeni mərhələsidir. Əgər əvvəlki mərhələdə əsas alət kiber hücumlar idisə, indi informasiya terroru ön plana çəkilib. Dövlət qurumlarına, media resurslarına, infrastruktur sistemlərinə qarşı genişmiqyaslı kiber zərbələr endirildi. Bu hücumların texniki arxitekturası, istifadə olunan server zəncirləri və koordinasiya mərkəzləri barədə Azərbaycan tərəfdə kifayət qədər məlumat var. İndi isə taktika dəyişib: hədəf cəmiyyətin psixoloji dayanıqlığıdır. Hazırkı mərhələdə önə atılan fiqurlar Mehman və Emin Hüseynov qardaşları kimi siyasi klounlardır. Onların sosial şəbəkələrdə səsləndirdiyi ittihamlar nə faktoloji baza, nə hüquqi əsas, nə də ictimai legitimlik baxımından ciddi qəbul edilə bilər. Lakin burada məsələ onların kimliyi deyil, istifadə olunma mexanizmidir”.“Azərbaycan diplomatiyasının manevrli tərpənişi kimlərinsə xoşuna gəlmir”AzTV-nin İctimai-Siyasi Proqramlar üzrə Departamentinin rəhbəri, politoloq Tofiq Abbasovun Musavat.com-a bildirdiyinə görə, Azərbaycan ilk dəfə deyil ki, bu vəziyyətlə rastlaşır. Onun fikrincə, rəsmi Bakının xarici siyasətdə addımları və uğurları bundan əvvəl də hədyanlarla qarşılanıb. “Sadəcə, dünya siyasi arenasında dəyişikliklər gedir və Azərbaycan kimi yığcam, əslində, orta gücü təcəssüm etdirən dövlətin müstəqil addımları bizi diqqət mərkəzinə gətirir. Donald Tramp da Sülh Şurasında Azərbaycanın mühüm rolunu vurğuladı və bu da bizə olan diqqəti artırır. Ona görə də dostlar uğurumuza sevinirlər, qeyri-dostlar isə qısqanclıqla yanaşırlar”, - deyə T.Abbasov vurğulayıb.

Ukrayna və İran ətrafında gərginliyin davam etdiyini xatırladan politoloqun sözlərinə görə, sülh prosesi işləmir, amma Azərbaycan Şərqdə və Qərbdə sülhə töhfə verməyə çalışır: “O ki qaldı Vaşinqtonla yaxınlaşma və uzaqlaşmağa, bu qabarma-çəkilmə həmişə olur. Elə Rusiyanın özü ilə də olub. Çünki geosiyasi iqlimlə bağlı məsələlərdir. Məsələn, görürsən ki, bir administrasiya əvvəlkinin addımlarını sıfırlayır və bu da münasibətlərə təsir edir. O baxımdan, Qərb dövlətləri, eləcə də ABŞ və Rusiya qeyri-adekvat addımlara üstünlük verir. Rusiya bəyəm bilmir ki, Azərbaycan Şərqdə və Qərbdə sülhə töhfə verir? Ona görə də ölkəmizə qarşı bu kampaniyalar təsadüfi xarakter daşımır. Əslində, Azərbaycanın suveren, müstəqil siyasətinə olan reaksiyalardır”.
T.Abbasov onu da yada salıb ki, “Avroviziya”, “COP29” tədbirləri vaxtı çirkin kampaniyalar aparılmışdı: “Bu gün Azərbaycan diplomatiyasının manevrli tərpənişi kimlərinsə xoşuna gəlmir. Ancaq biz buna öyrəncəliyik, belə kampaniyalara cavab verməyə həmişə hazırıq. Əsas odur ki, hədəflərimiz var və ona doğru irəliləməliyik”.

Ramiz Mehdiyev uzun illər ərzində Azərbaycanda kölgəvi təsir imkanları ilə seçilən əsas fiqurlardan biri kimi formalaşıb. Onun siyasi sistem daxilində tutduğu mövqe klassik idarəçi modelindən fərqli olaraq, daha çox qeyri-formal əlaqələr, şəxsi sədaqət prinsipi və paralel təsir mexanizmləri üzərində qurulub. Məhz bu səbəbdən Mehdiyevin adı uzun müddət müxtəlif sahələrdə “təhlükəsiz yüksəliş” üçün açar fiqur kimi hallandırılıb.

Onun bir sıra sahələrdə rolunun olduğu açıq və ya dolayı şəkildə etiraf edilib. Lakin bu təsir dairəsi hər sahədə eyni dərinlikdə və eyni davamlılıqda olmayıb.

Xüsusilə mədəniyyət sahəsi Ramiz Mehdiyevin ən az nüfuz edə bildiyi istiqamətlərdən biri kimi diqqət çəkir. Digər sahələrdə geniş şəbəkə formalaşdıra bildiyi halda, mədəniyyət mühitində bu imkanlar məhdud qalıb. Bu səbəbdən də Mehdiyevin mədəniyyətin müxtəlif sahələrinə təsiri daha çox seçilmiş fərdlərlə qurulan münasibətlərdən ibarət olub. Ramiz Mehdiyev bu çevrədə özünü sistem qurucusu kimi deyil, daha çox “ağsaqqal” statusunda təqdim etməyə üstünlük verib və bu statusu qəbul edənlərin sayı məhdud olub.

Mədəniyyət sahəsində formalaşan bu dar çevrə ideoloji yaxınlıqdan çox, şəxsi münasibətlər, zövq uyğunluğu və himayə mexanizmi üzərində qurulub. Ramiz Mehdiyevin müəyyən musiqiçilərə xüsusi rəğbət bəsləməsi, onları dinləməsi və məclislərində görmək istəməsi bu münasibətlərin xarakterini aydın şəkildə göstərir.

Karantin rejimi dövründə nəvəsinə toy etməsi və bunun ictimai müzakirələrə səbəb olması Mehdiyevin öz mövqeyini necə qavradığını göstərən simvolik hadisə kimi yadda qaldı. Cəmiyyətin əksər hissəsinin sərt məhdudiyyətlər şəraitində yaşadığı bir dövrdə keçirilən bu məclis qanun və qaydaları heçə saymaqla yanaşı, siyasi-psixoloji müstəvidə də oxundu. Böyük məclislərə meyil, şəxsinə ünvanlanan tostlar, açıq şəkildə nümayiş etdirilən status ehtiyacı onun davranış modelinin ayrılmaz hissəsi kimi ortaya çıxırdı.

Həmin toyda iştirak edən şəxslərin seçimi də təsadüfi deyildi. Ramiz Mehdiyev toya özünə ən yaxın hesab etdiyi insanları dəvət etmişdi. Onlar arasında çox az sayda müğənni də var idi.

R.Mehdiyevin nəvəsinin toyunda iştirak edən mədəniyyət adamları təsadüfi seçilməmişdi. Məclisə dəvət olunanlar Mehdiyevlər ailəsinin uzun illərdir sevdiyi, dinlədiyi və yaxın münasibətdə olduğu sənətçilər idi.

Məlumata görə, Ramiz Mehdiyev toya kimlərin gələcəyinə və kimlərin kənarda qalacağına şəxsən nəzarət edib. Bu diqqət yalnız vəzifəli şəxslərə deyil, eyni zamanda musiqiçilərə də aid idi. Vaxtilə onu özlərinin “ağsaqqalı” hesab edən, onunla yaxınlıq nümayiş etdirən bəzi mədəniyyət nümayəndələrinin toya dəvət olunmaması isə müəyyən dairələrdə ciddi narazılıq doğurmuşdu. Bu narazılıqlar açıq şəkildə səsləndirilməsə də, mədəniyyət cameəsi daxilində kifayət qədər hiss olunurdu.

Lakin proseslərin sonrakı inkişafı bu narazı səsləri də arxa plana keçirdi. Qısa müddət sonra Daxili İşlər Nazirliyinin toyda iştirak edən şəxslərlə bağlı tədbirlər görməsi, eyni zamanda ictimai müstəvidə Ramiz Mehdiyev və onun yaxınlarına yönələn sərt tənqidlər mövzunun fokusunu dəyişdi. Artıq məsələ kimin dəvət olunub, kimin olunmaması yox, toyun özü və onun yaratdığı ictimai rezonans üzərində cəmləndi.

Məsuliyyətə cəlb olunanlar arasında Ramiz Mehdiyevin xüsusi rəğbət bəslədiyi sənət adamları da vardı. Siyahıda Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasının direktoru, pianoçu və Xalq artisti Murad Adıgözəlov, eləcə də onun keçmiş həyat yoldaşı, 2009-cu ildə "Avroviziya" mahnı müsabiqəsində üçüncü yer tutmuş Aysel Teymurzadə yer alırdı. Bu da toyun sıradan ailə tədbiri olmadığını, seçimin simvolik məna daşıdığını göstərirdi.

Toyda iştirak edənlərin siyahısına baxdıqda Ramiz Mehdiyevin musiqi zövqü də açıq şəkildə sezilir. Seçimlər göstərir ki, o, xüsusilə caz və estrada janrlarına üstünlük verib. Məhz bu səbəbdən saksafon ifaçısı Teymur Süleymanbəylinin məclisə dəvət olunması təəccüb doğurmurdu. Uzun illər elit məclislərin daimi iştirakçısı olan Süleymanbəyli Mehdiyevin zövq dairəsinə uyğun ifaçılardan sayılırdı.

Ramiz Mehdiyevin məclislərində görməyi istədiyi sənət adamlarından biri də müğənni Azad Şabanov olub. Gənc müğənni toydan sonra Daxili İşlər Nazirliyi tərəfindən məsuliyyətə cəlb olunan şəxslər arasında yer almışdı.

Lakin adıçəkilən şəxslərdən əlavə, bu toyda iştirak etmək istəyən çox musiqiçi, mədəniyyət adamı olub. Bu məsələ daha sonra müxtəlif dairələrdə də səsləndirilib./modern.az